Vịnh Vân Phong, thuộc huyện Vạn Ninh và thị xã Ninh Hòa, là một khu vực biển đầy tiềm năng đa dạng sinh học. Nơi đây sở hữu những rạn san hô, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và nhiều loài hải sản quý hiếm. Trong nhiều năm qua, anh Mai Hoàng Kiên Kha, huấn luyện viên lặn biển có hơn 20 năm kinh nghiệm tại TP Nha Trang, cùng học viên và đồng nghiệp đã không ngừng khám phá các vịnh biển tại Khánh Hòa. Trong một lần khám phá vịnh Vân Phong, anh Kha đã bất ngờ khi thấy sự phong phú của các sinh vật dưới vịnh. Anh Kha chia sẻ: “Vịnh có nhiều sinh vật lạ, xung quanh có rạn san hô dài cả cây số, đa số là thân mềm, nhìn hoang sơ và rất đẹp.” Anh cũng cho biết nơi đây sinh vật đa dạng, nhưng phù du nhiều, đáy bùn nên nước không trong bằng vịnh Nha Trang.
Sinh vật lạ dưới vịnh Vân Phong
Cá hề, một loài cá sống cộng sinh tại “tổ ấm” hải quỳ dưới vùng biển sâu hơn 15m, thường sử dụng một phần chất dinh dưỡng từ những xúc tu của hải quỳ và chia sẻ nguồn thức ăn. Ngược lại, hải quỳ dùng xúc tu gây tê liệt làm “vũ khí” chống lại kẻ địch.
Cá hề sống cộng sinh với hải quỳ
Trứng cá hề bung nở ra hàng trăm con nhỏ, có kích thước vô cùng nhỏ và hiếm gặp. Anh Kha cho biết bản thân “thật may mắn” khi bắt gặp được khoảnh khắc đặc biệt này.
Trứng cá hề bung nở
Một loài hải quỳ có nhiều nhánh xòe rộng, tạo thành hình cầu dưới đáy vịnh Nha Trang, cũng là một phần của hệ sinh thái đa dạng tại vùng biển này.
Hải quỳ có nhánh xòe rộng
Cá bóng cáp quỷ, tên khoa học là Scorpaenopsis diabolus, là loài ăn thịt có nọc độc. Chúng thường ngụy trang dưới đáy biển để bắt mồi. Anh Kha cho biết: “Chúng có những cái gai trên lưng, nếu thợ lặn không để ý chạm vào sẽ gây cảm giác đau nhức.”
Cá bóng cáp quỷ có nọc độc
Một loài cua biển có tên khoa học Lissocarcinus orbicularis thường chui vào hải quỳ để ẩn náu khỏi kẻ thù.
Cua biển Lissocarcinus orbicularis ẩn náu trong hải quỳ
Cá thuộc họ cá bống trắng, tên khoa học là Gobiidae, chủ yếu sống bám vào đá ở đáy biển và phần lớn ở vùng nhiệt đới. Chúng đẻ trứng chìm dưới đáy và trong hang. Đây là loài cá chịu được sự thay đổi nhiều của nồng độ muối trong nước, có khả năng thay đổi màu sắc phù hợp với môi trường xung quanh, chuyên bắt ấu trùng của động vật ở tầng đáy làm thức ăn.
Cá bống trắng sống bám vào đá
Nhánh san hô mềm màu đỏ là một phần của hệ sinh thái vịnh Vân Phong. Phía trên là một đàn cá bống trắng đang kiếm ăn. Tổng diện tích rạn san hô phân bố trong vịnh Vân Phong khoảng 1.618 ha, lớn nhất tại Khánh Hòa. Trong đó các khu vực có diện tích lớn gồm Vũng Ké (113 ha), Hòn Bịp (107 ha) và Xuân Tự (240 ha).
Nhánh san hô mềm màu đỏ và đàn cá bống trắng
Tôm bạc hà, tên khoa học là Lysmata wurdemanni, được tìm thấy gần các rạn san hô vì đó là nơi kiếm thức ăn và cũng là điểm ẩn náu tốt. Chúng thường ăn các mảnh vụn, mô cá chết, vật chất hữu cơ đang phân hủy.
Tôm bạc hà gần rạn san hô
Mực nang nhỏ, thuộc bộ động vật nhuyễn thể lớp Cephalopoda, có một lớp vỏ bên lớn, đồng tử hình chữ W, tám vòi và hai xúc tu có các miếng hút có răng cưa để giữ chặt con mồi. Mực nang có kích thước từ 15 cm đến 25 cm, với loài lớn nhất, Sepia apama, có áo đạt chiều dài 50 cm và nặng hơn 10,5 kg.
Mực nang nhỏ thuộc bộ nhuyễn thể
Một loài cá Spotfin Sculpin, có kích thước khoảng 12-15 cm, được tìm thấy tại các rạn san hô ở vịnh Vân Phong. Theo tài liệu, tại các rạn san hô ở vịnh Vân Phong có 998 loài thuộc 648 giống và 175 họ của 6 nhóm sinh vật rạn chủ yếu (san hô cứng tạo rạn, cá rạn san hô, thân mềm, giáp xác, da gai và giun nhiều tơ).
Cá Spotfin Sculpin ở rạn san hô
Một loài sên biển, tên khoa học Nudibranch, là một loài động vật không xương sống với đa dạng kích thước, hình thù, màu sắc. Đây là loài lưỡng tính, tuổi thọ từ vài tuần đến cả năm. Chúng ăn tạp và món ăn ưa thích chủ yếu là tảo, bọt biển, hải quỳ, san hô, động vật chân tơ và cả một số loài sên biển khác.
Sên biển Nudibranch với đa dạng màu sắc
Vịnh Vân Phong không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là một kho tàng sinh học đáng quý, cần được bảo vệ và phát triển bền vững.
